مرور فیلم «پنهان» با همایون امامی

پنجشنبه ۲۱ آذر, ۱۳۹۸

پنهان

همایون امامی
منتقد و مستندساز

“پنهان” ساخته­‌ی شیرین برق‌­نورد فیلم جذابی است که به بهانه‌­ی برپایی و انهدام دیوار برلین به بحث ملیت و قدرت می­‌پردازد.

فیلم ناتوانی و فروریزی قدرت سیاسی و مسلط را در مواجهه با قدرت مردم به نمایش گذاشته از این رهگذر قدرت را به چالش می­‌کشد.

برق­‌نورد در این فیلم که بر مصاحبه استوار است، و در عین حال به شیوه‌­ای ترکیبی با تکیه بر مواد آرشیوی دست اولی که از احداث و فروریزی دیوار برلین سامان یافته، برخلاف شیوه‌­ی رایج از نمایش سیمای مصاحبه‌­کنندگان پرهیز کرده و فضایی به وجود می­‌آورد تا رابطه هم‌زمان و موازی تصویر و صدای مصاحبه شوندگان، جای خود را به روابط متنوعی بین صدا و تصویر بدهد.

صدای مصاحبه شوندگان در این چینش و ترکیب روی اسناد آرشیوی به گونه­‌ای پخش می­‌شوند تا مصادیقی باشند از آنچه فرد مصاحبه شونده بر زبان آورده و گاه ترکیب کنترپوئن مؤلفه‌­های صدا و تصویر به شکل گیری مفهوم سومی منجر می­‌شود که نشانی از آن در تصویر و صدا نمی­‌توان یافت.

نکته دیگری که در “پنهان” آشکار می­‌شود حضور کارآکتریستیک فضا است. معماری و فضای شهر – دیوار و فضای پیرامون آن، فرم و سبک معماری آپارتمان­‌های اطراف آن به ویژه در مواردی که تصاویر هوا گرفته و ابری به تصاویر آرشیوی به فرار اهالی آلمان شرقی به غربی برش می­‌خورند و یا به دست تکان دادن اهالی برلین غربی برای بستگان نزدیکشان در آنسوی دیوار.

پلان­های زیبای محمدرضا جهان‌­پناه با قاب‌­بندی­‌های سنجیده شان صرف‌نظر از زیبایی وجهی استعاره‌­ای نیز یافته، ترکیب­‌بندی تصویر را در خدمت بیان نمادین برخی مفاهیم فیلم به کار می­‌گیرند. امری که اوج خود را در نخستین پلان فیلم آشکار می­‌کند : تصویری از دیوار که بخش اعظم آن به دیوار سخت و بتونی و خشن اختصاص یافته، و آسمان تنها به صورت مثلثی کوچک در بالای سمت چپ تصویر نشانده شده است.

ستبری و وسعت جای دیوار در تصویر، در قیاس با آسمان که نماد رهایی و آزادیست، دورنمای بسیار دوری از آزادی را برابر دیدگان ما به نمایش می‌­گذارد. حسی از نومیدی که بر مردم دو آلمان در آن مقطع تاریخی حاکم بود.

افزون بر این از تدوین روان فیلم باید گفت که گویای آنست که برق­نورد تا چه حد در مهار دلبستگی­‌هایش به مواد تصویری­‌ای که قطعاً به زحمت فراهم آورده موفق عمل کرده است.

بی تردید ” پنهان” یکی از بهترین­های جشنواره سینما حقیقت امسال است.

مرور فیلم «پنهان» با همایون امامی
دیدگاه ها

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *