مرور فیلم مستند « قصهی دختران فروغ »
نوشید محمودی
مستندساز و مدرس دانشگاه
فیلم مستند قصهی دختران فروغ با نمای آتش بازی چهارشنبهسوری و سپس تحویل سال نو آغاز میشود. آغازی پر امید برای آیندهای نو …
با پیشرفت فیلم، کودکان بدسرپرست و بی سرپرستی معرفی میشوند که در خانهای با نام فروغ مهر و به سرپرستی یک زوج کنار هم زندگی میکنند. روال خطی زندگی، محور ارتباطی سکانسهای فیلم میشود: کودکی، نوجوانی، جوانی و ازدواج؛ و در نهایت فروپاشی این خانه که میتواند جایگزین مرگ باشد.
خاطره حناچی، کارگردان فیلم، در برقراری ارتباطی نزدیک با شخصیتها موفق عمل کرده است و آنها به راحتی از خود و زندگيشان حرف ميزنند. متاسفانه اين نزديكی و اعتماد كودكان به فيلمساز تا حدودی بي بهره باقی میماند و مخاطب كمتر با تصويرهايی ملموس از زندگي واقعی آنان روبرو میشود؛ بيشتر شاهد گفتگو و گزارشيم تا چگونگی گذراندن يک روز زندگی آنان در خانه.
گرچه شاهد پلانهايی چون آماده كردن صبحانه و ناهار يا گفتگوی دكتر درباره درس رياضی با بچهها هستيم اما زندگی آنها را لمس نميكنيم. لحظههای خلوت و حقيقی دحتران و پسران در خوابگاههای خود كمتر ديده ميشود.
كنشهايی چون لاک زدن تنها لحظاتی گذرا و كوتاه از زندگی دختران است كه ديده میشود و در خوابگاه پسران از ديدن همين فرصتهای كوتاه هم محروميم. نمونهای چون حرف زدن يكی از دختران پيش از ازدواج با همسر دكتر و نشان دادن هراس و ترسهای او يكی از لحظههای تاثيرگذار فيلم است كه تداوم چنين فضاهايی میتوانست قدرت بيانی فيلم را دوچندان كند.
فیلمساز با اينكه تلاش كردهاست بيطرفانه فرصت توضيح در اختيار بچهها و زوج مسئول بدهد اما اين بیطرفی را در نيمه فيلم كم كم از دست میدهد و با پررنگ كردن سرنوشت برخی از دختران، مجال قضاوت درست را از مخاطب میگيرد.
بسيار علاقهمند بودم تا بدانم كه آيا دكتر و همسرش پيگير سرگذشت دختران و پسران پس از ترک قطعی خانه هستند؟ آيا پس از شكايت اين رابطه هميشه قطع شده و يا همچنان ادامه دارد؟ چند نفر از حدود پنجاه نفر كودک، سرنوشت درست و موفقی يافتهاند؟ آيا رفتار اين زوج همواره همراه با فرمان و تحكم بوده يا ما تنها با بخشی از روايت روبهرو هستيم؟
با اين حال روند بسيار سخت ساخت فيلمهايی از اين دست، رسيدن به ساختاری روان و ضرورت تأمل به پرسشهايی مهم و تأثيرگذار در پایان فيلم از نقاط قوت کار به شمار میرود. اين كه آیا داشتن نیت خوب و باور مذهبی قوی میتواند شرط كافی براي پذيرفتن سرپرستی كودكان باشد؟ نهادهای مسئول چنين كودكانی پس از سپردن آنها به سرپرستان داوطلب تا چه حد مجدانه پيگير سرنوشت آنان هستند؟ آيا اين كودكان در بهزيستی باقي میماندند سرنوشت متفاوتی نسبت به اكنون داشتند؟
سلام خسته نباشید اگر واقعا میخواهید واقیت های بیشتری را بداننید و اینکه چه اتفاقی برای بچه ها افتا واینکه ایا قضاوت خانم حناچی درست هست یا نه ؟
دختران فروغ.
واقعا میخواهید که بدونید عاقبت بچه های توی موسسه چی شد ؟واینکه برای بچه هایی که شکایت کردن چه اتفاقی افتاده ؟